محل طلوع قدرت عثمانيها است . ماوراء النهر : در اين‌زمان عثمان خان كه حاكم سمرقند بود ، در سال 607 هجرى ( 1211 م . ) به دست علاء الدين محمد خوارزمشاه كشته شد و خانات شرقى براى مدت كوتاهى به دست كوچلوك ، خان مغول افتاد . دربارهء ايلك خانيان بايستى توجه داشت كه به استناد گفتهء زامباور ، اين تنها سلسلهء بزرگ اسلامى است كه تا به حال شجره نسب آن مبهم و نامعلوم است . « 1 » در فاصلهء سالهاى 607 - 612 هجرى ( 1210 - 1215 م . ) دولت گورخانيان به دست سلطان محمد خوارزمشاه و به كمك كوچلوك خان برافتاد . يمن : بعد از بازگشت توران شاه در يمن شورشهايى به وقوع پيوست . صلاح الدين ايوبى يكى ديگر از برادران خود را به نام طغتكين در سال 577 هجرى ( 1181 م . ) به يمن فرستاد . بعد از او معز الدين اسماعيل و ايوب ابن طغتكين به ترتيب از سال 593 - 598 هجرى ( 1193 - 1201 م . ) و از 598 - 611 هجرى ( 1201 - 1214 م . ) در يمن فرمانروايى كردند كه هر دو هم كشته شدند . افريقا شمال افريقا : در شمال افريقا موحدين حكومت داشتند . ابو يعقوب يوسف ابن عبد المؤمن در سال 580 هجرى ( 1184 م . ) عازم جنگ با عيسويان اسپانيا شد و ليسبون را در محاصره گرفت . ليكن در اثناى محاصره زخمى شد و در همان سال درگذشت . ابو يعقوب گذشته از اينكه مردى سياستمدار بود ، براى دانشمندان و فضلا هم احترام زيادى قايل بود . چند تن از دانشمندان آن‌زمان از جمله طفيل ابن رشد ، از محققان و فلاسفهء بزرگ ، معاصر او بودند . بعد از او پسرش ابو يوسف يعقوب ابن يوسف ابن عبد المؤمن به حكومت رسيد . ( 580 ه . ق . ) ( 1184 م . ) در دوران زمامدارى وى على ابن غانيه بجابه را به تصرف خود درآورد و بهاء الدين قراقوش از فرماندهان صلاح الدين ايوبى او را در اين مهم يارى كرد و ليكن يعقوب ابن يوسف ، ابن غانيه را شكست داد .

--> ( 1 ) . زامباور ، نسب‌نامهء خلفا و شهرياران ، ترجمهء دكتر جواد مشكور ، ص 312 .